ศรีธนญชัย

ศรีธนญชัยถูกขังกรง

วันหนึ่ง ท้าวเจษฎาทรงปรารภกับมหาดเล็กหลายคนถึงเรื่องความตาย แล้วตรัสว่า “ใครๆ ก็กลัวตายกันทั้งนั้นจริงไหม”
มหาดเล็กทั้งปวงรับว่าจริง มีศรีธนญชัยคนเดียวที่ทูลว่า“ข้าพเจ้าไม่ได้นึกกลัวความตายเลย คนเราไม่ถึงที่ตายก็ไม่ตาย ถ้าถึงที่ตายแล้วทำอย่างไรๆ ก็ต้องตาย”
ท้าว เจษฎาไม่พอใจ จึงตรัสว่า “เอ็งว่าไม่ถึงที่ตายเป็นไม่ตาย ข้าจะทดลองดูว่าคำพูดของเอ็งจะจริงหรือไม่ ข้าจะจับเอ็งใส่กรงเหล็กเอาไปทิ้งไว้ที่ชายหาดให้น้ำท่วมตาย ดูทีหรือว่าเอ็งจะตายหรือไม่ตาย”
ศรี ธนญชัยตกใจมาก แต่จะอ้อนวอนขอชีวิตก็กลัวพวกมหาดเล็กทั้งปวงจะหัวเราะเยาะเย้ย จึงทูลว่า “เมื่อพระองค์มีประสงค์จะสังหารข้าพเจ้า ข้าพเจ้าก็จะขอยอมตาย แต่ไหนๆ จะตายแล้ว อยากได้เครื่องกษัตริย์สักชุดหนึ่ง เอาไปวางไว้บนกรงเหล็ก จะได้คิดสมบัติบ้าพอเพลินๆ จนกว่าจะตาย”
ท้าวเจษฎาไม่ขัดข้อง ให้เจ้าหน้าที่เอาใส่กรงเหล็ก หามไปตั้งไว้ที่ชายหาด และเอาเครื่องทรงของกษัตริย์ครบชุดตั้งบนกรง
มิช้าน้ำทะเลก็ขึ้นมาถึงกรงเหล็ก ศรีธนญชัยก็ร้องลั่นว่า “ข้าไม่ยอมเป็น ข้าไม่ยอมเป็น” ทำเดินพล่านไปมาในกรง
ขณะนั้นมีเรือสำเภาของพ่อค้าจีนลำหนึ่งผ่านมา ศรีธนญชัยเห็นก็ร้องตะโกนดังขึ้นกว่าเก่าว่า “ข้าไม่ยอมเป็น ใครจะเป็นก็เป็นเถิด”
พ่อ ค้าจีนมองเห็นเครื่องทรงของพระเจ้าแผ่นดินตั้งอยู่บนหลังกรง และมีคนถูกขังอยู่ในกรง ก็มีความสงสัยเป็นอันมาก จึงจอดเรือแล้วไปไต่ถามศรีธนญชัยว่า “ทำไมคุณจึงถูกขังอยู่ในกรง และทำไมบนกรงจึงมีเครื่องทรงของพระเจ้าแผ่นดิน”
ศรีธนญชัยโกหกว่า “พระเจ้าอยู่หัวจะให้ผมเป็นรัชทายาท แต่ผมไม่อยากเป็น พระเจ้าอยู่หัวโกรธจึงจับใส่กรงเอามาตั้งที่นี่”
พ่อค้าจีนถามว่า “ทำไมคุณไม่อยากเป็นพระเจ้าแผ่นดินหรือ”
ศรีธนญชัยว่า “ผมไม่ชอบ ผมกลัว ผมอายคน […]

ศรีธนญชัยไล่ตีชาววัง

ครั้งหนึ่ง ศรีธนญชัยขาดเข้าเฝ้าพระเจ้าแผ่นดินเสียหลายวัน เพราะมัวปลูกบ้านด้วยไม้ทองหลาง เมื่อปลูกเสร็จแล้วจึงได้เข้าวัง เมื่อพระเจ้าแผ่นดินถามว่าหายไปไหนเสียนาน ศรีธนญชัยทูลว่า “ข้าพระเจ้าสร้างบ้านทองเพิ่งเสร็จ ไม่ได้ไถลไปไหนดอกพระเจ้าข้า”
ท้าวเจษฎาสงสัย ถามว่า “อ้ายชัย เอ็งน่ะหรือปลูกบ้านทอง”
ศรีธนญชัยทูลว่า “เป็นความจริงพระเจ้าข้า”

ท้าวเจษฎาอยากจะรู้ว่าบ้านของศรีธนญชัยทำด้วยทองหรือไม่ จึงให้ศรีธนญชัยพาพระองค์ไปดูบ้าน พอเห็นบ้านทำด้วยไม้ก็ตรัสว่า “นี่หรือบ้านทองของเอ็ง”

ศรีธนญชัยทูลว่า “ทองหลางพระเจ้าข้า”

“อ้ายชัยเหลวไหลมาก ริอ่านโกหกกู” ท้าวเจษฎาตวาดลั่น “กูจะต้องลงโทษมึง”

ท้าวเจษฎารีบเสด็จกลับวัง แล้วสั่งให้พวกนางกำนัลไปขี้รดบ้านศรีธนญชัย

นางกำนัลจึงรีบไปยังบ้านศรีธนญชัย คนที่เป็นหัวหน้าบอกเจ้าของบ้านให้รู้ว่า มีรับสั่งให้พวกตนมาขี้รดบ้านเป็นการลงโทษ ศรีธนญชัยไ่กล้าจะคัดค้านก็จำเป็นต้องเปิดประตูบ้านให้พวกนางกำนัล

นางกำนัลต้องการจะแกล้งศรีธนญชัย จึงแกล้งขี้เรี่ยราด และขึ้นไปขี้บนที่นอน บนหมอน บนมุ้ง

ศรีธนญชัยก็ตั้งใจจะแก้แค้นนางกำนัล จึงถือไม้เรียวอันหนึ่งเดินตรวจ

ตามธรรมดาคนเราเมื่อขี้ ก็มักจะเยี่ยว หรือตดด้วย นางกำนัลแทบทุกคนจึงมิใช่แต่จะขี้อย่างเดียว ศรีธนญชัยได้ที ก็ตีนางกำนัลจนต้องวิ่งออกจากบ้านแล้วไปฟ้องท้าวเจษฎา

พอท้าวเจษฎาทราบเรื่อง ก็โกรธศรีธนญชัย จึงให้มหาดเล็กไปตามตัวเข้าเฝ้าเดี๋ยวนั้น พอศรีธนญชัยมาถึง ก็ตรัสว่า “หนอยแน่ะ อ้ายชัย มึงตีนางกำนัลของกูทำไมมึงกล้าขัดคำสั่งของกูเจียวหรือ มึงไม่เกรงกูแล้วหรือ”

ศรีธนญชัยทูลว่า “พระองค์มีรับสั่งให้นางกำนัลไปถ่ายทุกข์ที่บ้านของข้าพระเจ้า ข้าพระเจ้าก็มิได้ว่าอะไร แต่นางกำนัลพวกนี้ บังอาจทำการนอกเหนือกระแสรับสั่งไม่ถ่ายแต่อย่างเดียว ยังปัสสาวะและผายลมอีกด้วย ข้าพระเจ้าจึงต้องตีสั่งสอนไม่ให้คนทั้งหลายเอาอย่าง”

ท้าวเจษฎาได้ฟังคำแก้ตัวของศรีธนญชัย ก็ไม่รู้จะลงโทษศรีธนญชัยแต่อย่างไร ศรีธนญชัยจึงรอดตัวไป

ศรีธนญชัยขอที่ดิน

ท้าวเจษฎาเป็นเจ้านครแห่งหนึ่งในลุ่มน้ำเจ้าพระยาพระองค์มีมหาเล็กคนโปรดผู้หนึ่งชื่อ ศรีธนญชัย มหาดเล็กผู้นี้ผู้คล่อง ฉลาด และมีไหวพริบดีมาก

วันหนึ่ง ศรีธนญชัยทูลพระองค์ว่า “ข้าพระเจ้ารับราชกาารมาก็นานแล้ว ยังไม่มีท่ดินสำหรับปลูกบ้าน ใคร่จะขอพระราชทานที่ดินสักเล็กน้อย”

ท้าวเจษฎาตรัสว่า “เอ็งจะเอาสักเท่าไร และจะเอาที่ตรงไหน”

ศรีธนญชัยตอบว่า “ใคร่จะได้ที่กลางพระนครพระเจ้าข้า”

ท้าวเจษฎาตรัสว่า “เอาที่ตรงกลางพระนคร จะหายากน่ะซี มีคนปลูกบ้ายเต็มไปหมด”

ศรีธนญชัยทูลว่า “แต่ข้าพระเจ้าขอพระราชทานที่ดินเพียงที่แมวดิ้นตายเท่านั้นเอง”

ท้าวเจษฎาตรัสว่า “อ้อ เอาที่เท่าแมวดิ้นตายท่าจะเอาไว้ฝังแมวของเอ็งกระมัง ถ้าเช่นนั้นข้าอนุญาตไปเลือกเอาตามชอบใจเถิด”

เมื่อศรีธนญชัยได้พระราชทานที่ดินแล้ว ก็กลับมายังบ้าน เอาเชือกผูกคอแมวตัวหนึ่ง หาไม้เรียวอันหนึ่ง แล้วก็เอาไม้ตีแมว แมววิ่งไปทางไหนก็เอาไม้ตีเรื่อยไป กว่าแมวจะตาย ผ่านที่ดินบ้านเรือนของชาวบ้านเป็นเนื้อที่หลายตารางวา แล้วศรีธนญชัยก็เข้าครอบครองที่เหล่านั้นเป็นของตน

มีชาวบ้านหลายคนถูกศรีธนญชัยขับไล่ พวกนี้จึงเขียนหนังสือฟ้องท้าวเจษฎา เมื่อศรีธนญชัยถูกเรียกตัวเข้าไปสอบสวน ว่าเหตุใดจึงบุกรุกแย่งที่ดินของคนอื่น ศรีธนญชัยให้การว่า ตนได้รับพระราชทานทีเท่าแมวดิ้นตายก็ยึดถือเอาตามที่ที่แมวของตนดิ้นรนจนกระทั่งตายจริงๆ ไม่ได้เอาที่ไปกว่าที่ได้รับอนุญาต

ท้าวเจษฎาไม่รู้จะเอาผิดกับศรีธนญชัยได้อย่างไร จึงต้องยอมให้มหาดเล็กคนโปรดของพระองค์ได้ที่ดินเหล่านั้นเป็นกรรมสิทธิ์